«چرا رانندگان فرمول یک نمیتوانند خودشان بهطور کامل تصمیم بگیرند که چه زمانی و کجا از انرژی باتری استفاده کنند؟»
این پرسشی است که امسال بارها مطرح شده؛ بهویژه پس از گرندپری بلژیک که نشان داد الگوریتمهای یادگیری ماشین (Machine Learning) تا چه اندازه در مدیریت انرژی و در نتیجه عملکرد رانندگان در تعیین خط و مسابقه نقش دارند.
رانندگانی مانند اسکار پیاستری این وضعیت را «روش واقعاً افتضاحی برای مسابقه دادن» توصیف کردهاند و نارضایتیها از این موضوع که رانندگان امسال کنترل زیادی بر سرنوشت خود را از دست دادهاند، رو به افزایش است.
همین مسئله باعث شده برخی بپرسند چرا رانندگان نمیتوانند بهطور کامل خودشان تصمیم بگیرند که چه زمانی و در چه نقطهای از پیست، انرژی الکتریکی خودرو را مصرف کنند.
اما به گفته FIA، چنین راهکاری نهتنها عملی نیست، بلکه حتی میتواند اختلاف قدرت ناشی از باتری را از آنچه امروز میبینیم هم بیشتر کند.
FIA: کنترل کامل راننده، مشکل را بدتر میکند
نیکولاس تومبازیس، مدیر بخش خودروهای تکنفره FIA، گفت:
«اظهارنظر رانندگان کاملاً قابل درک است.»
«دلیل این اعتراضها این است که میزان انرژی در دسترس محدود است و بنابراین مدیریت بهینه آن اهمیت فوقالعادهای پیدا میکند. به همین دلیل استراتژیهای مختلفی برای نحوه استفاده از انرژی به وجود آمدهاند.»
او ادامه داد:
«فکر نمیکنم بتوانیم به سمت کنترل صددرصدی راننده برویم.»
«اگر همه چیز فقط یک دکمه روشن و خاموش بود و راننده هر زمان که میخواست و هر مقدار که میخواست از انرژی استفاده میکرد، طبیعی است که همه انرژی را هنگام خروج از پیچها مصرف میکردند و در مدت بسیار کوتاهی تمام باتری را تخلیه میکردند.»
«در آن صورت، همان اختلافهای بزرگی که امروز همه از آن شکایت دارند حتی آشکارتر و شدیدتر میشد.»
محدودیتهای فنی اجازه چنین کاری را نمیدهد
تومبازیس توضیح داد که قوانین فعلی محدودیتهای متعددی برای استفاده از انرژی دارند؛ از جمله:
- میزان مجاز انرژی قابل استفاده
- میزان بازیابی انرژی
- اختلاف سطح شارژ باتری (State of Charge یا SOC)
به گفته او، این محدودیتها برای جلوگیری از رقابت تسلیحاتی میان تیمها وضع شدهاند.
او گفت:
«اگر چنین محدودیتهایی وجود نداشت، تیمها مجبور میشدند باتریهایی دو برابر بزرگتر بسازند تا بتوانند انرژی بیشتری ذخیره کنند.»
«در نتیجه خودروها دوباره سنگین میشدند و همه مشکلات گذشته بازمیگشت.»
او همچنین معتقد است که هیچ انسانی نمیتواند تمام این پارامترهای پیچیده را بهصورت لحظهای و منطقی مدیریت کند.
تغییر قوانین ۲۰۲۸؛ قدرت بیشتر در اختیار رانندگان
تومبازیس امیدوار است تغییراتی که از سال ۲۰۲۸ اعمال میشود، این مشکل را تا حدی کاهش دهد.
بر اساس برنامه FIA، سهم قدرت موتور درونسوز و سیستم الکتریکی که اکنون تقریباً ۵۳ درصد موتور بنزینی و ۴۷ درصد موتور الکتریکی است، به حدود ۶۰ درصد موتور درونسوز و ۴۰ درصد موتور الکتریکی تغییر خواهد کرد.
او گفت:
«وقتی این تعادل را کمی تغییر دهیم، مدیریت انرژی سادهتر خواهد شد.»
«مشکلی که رانندگان امروز از آن شکایت دارند، نتیجه مستقیم همین پیچیدگی مدیریت انرژی است.»
«بدون شک شرایط فعلی پیچیدهتر از چیزی است که ما دوست داریم و من صددرصد با رانندگان موافقم، اما این مسئله ریشه در ساختار اصلی قوانین دارد.»
«اوضاع بهتر میشود، اما کامل حل نخواهد شد»
تومبازیس معتقد است رانندگان اکنون تنها شرایط فعلی را میبینند و هنوز نمیتوانند تأثیر تغییرات آینده را تصور کنند.
او درباره صحبتهای اسکار پیاستری گفت:
«اسکار راننده بسیار باهوشی است، اما او طبیعتاً بر اساس شرایط فعلی قضاوت میکند.»
«به اعتقاد من، با تغییرات آینده وضعیت بهتر خواهد شد. آیا این مشکل کاملاً از بین میرود؟ خیر، اما قطعاً یک گام رو به جلو خواهد بود.»
پیاستری هم انتظار معجزه ندارد
خود اسکار پیاستری نیز پیش از گرندپری مجارستان گفته بود:
«انتظار ندارم این مشکل هیچوقت کاملاً از بین برود.»
«اما هرچه سازندگان شناخت بیشتری از این قوانین پیدا کنند و محدودیتهای نرمافزاری و الگوریتمها را بهتر درک کنند، امیدوارم شرایط کمی بهتر شود.»
چرا امسال این مشکل بیشتر دیده میشود؟
الگوریتمهای مدیریت انرژی سالهاست در فرمول یک وجود دارند، اما با قوانین جدید ۲۰۲۶ و افزایش سهم موتور الکتریکی، نقش آنها بسیار پررنگتر شده است.
به همین دلیل FIA معتقد است وقتی سهم موتور الکتریکی از حدود ۴۷ درصد به ۴۰ درصد کاهش یابد، اهمیت این الگوریتمها نیز کمتر میشود. همچنین تا آن زمان، سازندگان تجربه بیشتری از قوانین جدید کسب خواهند کرد و نرمافزارهای مدیریت انرژی عملکرد دقیقتر و قابل پیشبینیتری خواهند داشت.