فدراسیون جهانی اتومبیلرانی (FIA) در حال ارزیابی و تدوین اصلاحات گسترده در سیستم جنجالی «فرصتهای توسعه و ارتقای اضافه» (ADUO) برای فصل ۲۰۲۷ است. این اقدام با دو هدف اصلی صورت میپذیرد: نخست، اصلاح مکانیسم جبران عقبماندگی (Catch-up Mechanism) در صدر جدول تا از سوءاستفادههای استراتژیک جلوگیری شود، و دوم، ارائه یک بسته حمایتی و نجاتبخش به کمپانی هوندا که پس از بازگشت به F1 با بحران شدید عملکردی دستوپنجه نرم میکند.
سیستم ADUO که در اصل برای ایجاد یک «تور نجات» برای سازندگان عقبافتاده طراحی شده بود، در اولین سال اجرای خود در ۲۰۲۶ حواشی و عواقب غیرمنتظره فراوانی به همراه داشت؛ تا جایی که مدعی اصلی قهرمانی (مرسدس) اجازه ارتقای موتور پیدا کرد اما تیمی که حتی یک برد هم نداشت (ردبول)، از توسعه پیشرانه محروم شد!
۱. چرا سیستم فعلی ADUO شکست خورد؟ کالبدشکافی دو ایراد بنیادی
عملکرد سیستم ADUO در فصل ۲۰۲۶ صدای اعتراض اکثر مدیران فنی را درآورد. دو مشکل اصلی که FIA قصد دارد آنها را برای ۲۰۲۷ برطرف کند عبارتند از:
- سنجش تکبعدی موتور احتراقی (ICE) به جای کل پاور یونیت: بزرگترین استخوان لای زخم ردبول این بود که رتبهبندی ADUO صرفاً بر اساس توان خروجی «موتور احتراقی» محاسبه میشد، نه عملکرد کل مجموعه پیشرانه (ترکیب موتور، توربو و سیستم ERS). در نتیجه، ردبول که قویترین موتور احتراقی را داشت اما از ضعف شدید در سیستم ERS رنج میبرد، از ارتقا محروم شد؛ در حالی که مرسدس با وجود داشتن بهترین پکیج کلی، طبق محاسبات FIA عقبتر تشخیص داده شد و مجوز توسعه برای این فصل و فصل بعد را دریافت کرد!
- به تله افتادن سازنده بنچمارک (معیار): رقیبان مرسدس هوشمندانه قطعاتی را توسعه دادند که در ارزیابیهای FIA برای ADUO سنجیده نمیشدند. این موضوع باعث شد مرسدس بدون امکان پاسخگویی، شاهد نزدیک شدن رقبا در برخی بخشها باشد، در حالی خود مرسدس توانست از مجوزهای ADUO برای ارتقای بیشتر استفاده کند!
نیکولاس تومبازیس، مدیر تکسرنشینههای FIA، پیش از تعطیلات تابستانی تایید کرد:
«اگرچه محاسبات ما دقیق بود، اما آیا همهچیز خوب پیش رفت؟ خیر! چون مشخصاً هیچکس راضی نیست. بنابراین قطعاً باید به فکر اصلاحات برای آینده باشیم.»
۲. ورود لارنس استرول، بنسلایم و فشار برای نجات هوندا
شتاب گرفتن تغییرات در قوانین ADUO، نتیجه مستقیم فشارهای لارنس استرول (مالک استون مارتین)، فرناندو آلونسو و دخالت مستقیم محمد بنسلیم (رئیس FIA) است.
هوندا در اولین سال مقررات ۲۰۲۶ با وجود دریافت بسته حمایتی اولیه (افزایش ۱۹ میلیون دلاری سقف بودجه شامل ۱۱ میلیون دلار بودجه اضافه و ۸ میلیون دلار وام)، همچنان در انتهای جدول قدرت موتور قرار دارد. موتور هوندا نهتنها توان خروجی پایینی دارد، بلکه با لرزشهای شدید شاسی را تخریب کرده و پایداری ترمزگیری را برهم میزند.
- خطر خروج هوندا از فرمول یک: بنسلیم در گرندپری اسپانیا صراحتاً اعلام کرد که FIA و سایر سازندگان باید راهی برای کمک به هوندا پیدا کنند، چرا که خروج یک خودروساز بزرگ مانند هوندا به ضرر کل ورزش خواهد بود.
- چراغ سبز توتو وولف: مدیر مرسدس نیز اعلام کرد با کمک بیشتر به هوندا موافق است: «سیستم ADUO برای جبران عقبماندگی است. هوندا به کمک بیشتری نیاز دارد. همه ما میخواهیم تمام سازندگان بزرگ در پیست رقابتی باشند.»
۳. گزینههای روی میز FIA برای اصلاحات ۲۰۲۷
برای اعمال تغییرات در قوانین موتور، موافقت ۴ سازنده از ۶ سازنده حاضر در PUAC (شامل مرسدس، فراری، ردبول، آئودی، هوندا و کادیلاک) الزامی است. با توجه به جلسات کمیسیون فرمول یک، گزینههای زیر برای ۲۰۲۷ در حال بررسی است:
- ارزیابی کل پاور یونیت (Overall PU): سنجش همزمان توان موتور احتراقی، بازدهی توربو، سیستمهای برقی (ERS)، دمای ورودی (Plenum) و تاثیرات بالههای اگزوز.
- پیشنهاد ماتیا بینوتو (آئودی): مبنا قرار دادن ردهبندی تیمها در «جدول قهرمانی سازندگان» به جای ارزیابیهای پیچیده آزمایشگاهی روی قطعات مجزا.
- تغییرات در نرخ جریان سوخت (Fuel Flow Rates): هماهنگسازی ارتقاهای ADUO با قوانین جدید جریان سوخت که از فصل ۲۰۲۷ اجرایی میشوند.
البته لورنت مکیس (مدیر ردبول) شرط موافقت با کمک به هوندا را «حل کامل نقاط ضعف سیستم ADUO و رفع اجحاف در حق ردبول» دانسته است؛ معاملهای سیاسی که FIA باید میان ردبول و هوندا انتخاب کند.
۴. موضع رسمی هوندا: بدون جادو، متمرکز بر ساختار داخلی
با وجود جنجالهای سیاسی در پادوک، کمپانی هوندا ترجیح داده طبق سنت خود چرغخاموش حرکت کند. شینتارو اوریهارا، مدیر ارشد هوندا در پیست، درباره تلاشهای بنسلیم گفت:
«من نمیدانم رئیس FIA به چه چیزی فکر میکند، اما معتقد نیستم او بتواند به ما معجزه هدیه دهد! ما روی برنامه توسعه خودمان تمرکز کردهایم و سخت تلاش میکنیم تا خودمان عملکردمان را بهبود ببخشیم. برنامه ما برای ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ جهشهای بزرگی خواهد بود.»
هوندا حتی تصمیم گرفته از دومین مجوز ارتقای ADUO خود در این فصل صرفنظر کند تا تمام توان خود را روی پکیج ۲۰۲۷ متمرکز کند. همچنین در راستای سرعت بخشیدن به توسعه، یوئیچیرو فوکائو (Yoichiro Fukao) به عنوان رهبر جدید پروژه F1 هوندا جانشین تتسوشی کاکودا شده است تا ساختار فنی ژاپنیها را برای قوانین جدید بازسازی کند.