وقتی استبان اوکون در هنگام اعلام جدایی‌اش از تیم هاس در فرمول یک، بار دیگر به عناصری خارج از کنترل خودش اشاره کرد، این موضوع به شکلی نه‌چندان ظریف نشان داد که رابطه میان این راننده و تیمش به‌تدریج و در فرایندی پیچیده رو به وخامت گذاشته است.
چنین اظهارنظرهایی طبیعتاً این سؤال را ایجاد می‌کند که اگر تصمیم هاس صرفاً بر اساس عملکرد راننده نبوده، واقعاً چه عواملی پشت این جدایی قرار داشته‌اند.
با توجه به اینکه رافا کامارا، راننده تحت حمایت فراری، گزینه اصلی برای جایگزینی اوکون محسوب می‌شود، برخی از هواداران اوکون این برداشت را مطرح کرده‌اند که حمایت فراری از راننده جوانش، اوکون را از صندلی هاس کنار زده است.
همچنین گمانه‌زنی‌هایی درباره اولویت داشتن مسائل تجاری برای هاس مطرح شده است. از سوی دیگر، اوکون مخالفانی هم دارد که معتقدند او پس از شکست از هم‌تیمی‌اش الیور برمن در مجموع دو فصل، عملکرد کافی برای ادامه حضور در تیم نداشته است.
هاس از نظر قراردادی این امکان را داشت که اوکون را برای فصل آینده حفظ کند، اما مدت‌ها قبل تصمیم گرفت این گزینه را فعال نکند و پس از تعطیلات تابستانی نیز به او اطلاع داد که احتمالاً در تیم باقی نخواهد ماند.
این تصمیم تغییر بزرگی نسبت به زمانی بود که هاس برای جذب اوکون علاقه بسیار زیادی داشت. زمانی که اوکون به تیم پیوست، آیاو کوماتسو، مدیر تیم، با سؤالات زیادی درباره اینکه آیا این همکاری موفق خواهد شد یا نه مواجه بود؛ هرچند هیچ تردیدی درباره سابقه و اعتبار اوکون وجود نداشت.
از زمان پیوستن رومن گروژان، راننده‌ای با ۱۰ سکوی فرمول یک، در نخستین فصل حضور هاس در این رقابت‌ها در سال ۲۰۱۶، این تیم هرگز راننده‌ای با چنین کارنامه‌ای را به خدمت نگرفته بود.
اوکون همچنین با این برچسب وارد تیم شد که گاهی کار کردن با او دشوار است؛ راننده‌ای که چندین بار با هم‌تیمی‌هایش درگیر شده بود. او پس از اینکه آلپین پیش از آخرین مسابقه فصل ۲۰۲۴ کنار گذاشتش و جک دوهان را جایگزین او کرد، به هاس پیوست. او همچنین سابقه اختلاف با تیم‌های قبلی خود درباره میزان مشکلات فنی خودرو و تأثیر آنها بر عملکردش را داشت.
البته باید به این نکته هم توجه کرد که مرسدس در نهایت به این نتیجه رسیده بود که اوکون به اندازه‌ای خوب نیست که بتواند جای والتری بوتاس را بگیرد؛ همان صندلی‌ای که در نهایت به جورج راسل رسید.
با این حال، کوماتسو حاضر بود روی اوکون ریسک کند.
این ریسک آن‌طور که انتظار می‌رفت جواب نداد.
تنش‌هایی که به‌تدریج افزایش یافت
کوماتسو که برای آوردن اوکون به هاس تلاش زیادی کرده بود، معتقد بود رابطه قدیمی آنها که به دوران حضور کوماتسو به‌عنوان مهندس ارشد در تیمی که امروز آلپین نام دارد و در دوران لوتوس فعالیت می‌کرد بازمی‌گشت، می‌تواند به همکاری آنها کمک کند.
اوکون در آن زمان عضو برنامه جوانان لوتوس بود و پیش از آنکه مرسدس او را جذب کند، کوماتسو و او در سال ۲۰۱۴ نیز با یکدیگر در ارتباط بودند.
کوماتسو امیدوار بود این رابطه قدیمی باعث شود تنش‌های احتمالی کنترل شوند و به رابطه کلی تیم سرایت نکنند.
در یک جنبه، این برنامه موفق بود: اوکون و هم‌تیمی‌اش الیور برمن در تمام مدت حضور اوکون در هاس رابطه کاری خوبی داشتند. حتی در مواقعی که اتفاقات بحث‌برانگیزی رخ داد، مانند برخورد آنها در گرندپری بریتانیا ۲۰۲۵ و برخورد دیگری در اسپا در سال جاری، این مسائل در داخل تیم حل شدند و باعث ایجاد کدورت میان دو راننده نشدند.
اما جایی که کوماتسو اشتباه محاسباتی داشت، میزان موفقیت این رویکرد در رابطه گسترده‌تر اوکون با تیم بود.
او کاملاً می‌دانست که اوکون در گذشته لحظات دشواری داشته است، اما این مشکلات را بیشتر نتیجه نحوه مدیریت آلپین می‌دانست؛ تیمی که در دوران گذار از مدیریت سیریل ابیتبول به مدیریت فلاویو بریاتوره، با تغییرات و آشفتگی‌های زیادی روبه‌رو شده بود و در نهایت اوکون را کنار گذاشت.
هاس در بخش ابتدایی فصل ۲۰۲۵ مجبور شد تلاش زیادی کند تا از بار ذهنی و ناراحتی‌هایی که اوکون از نحوه برخورد آلپین با او در مسابقات پایانی فصل قبلی به همراه داشت عبور کند؛ به‌خصوص زمانی که آلپین حول محور پیر گسلی شکل گرفت و اوکون را به سمت خروج سوق داد.
اما تیم به‌تدریج متوجه الگویی نگران‌کننده شد: هر زمان که نتایج مطابق انتظار اوکون پیش نمی‌رفت، او حالت تدافعی پیدا می‌کرد و تنش در گاراژ افزایش می‌یافت. هاس به‌مرور احساس کرد که اوکون مسئولیت کافی در قبال مشکلات مربوط به عملکرد خودش نمی‌پذیرد.
البته این مشکلی منحصر به اوکون نیست. بسیاری از رانندگان ممکن است گرفتار ذهنیتی شوند که آنها را در برابر تمام دنیا قرار می‌دهد و برای درک این موضوع باید به پیشینه حرفه‌ای اوکون توجه کرد.
او با وجود مشکلات مالی، خود را به فرمول یک رساند. او از همان روزهای ابتدایی حضورش در کارتینگ با سختی‌های زیادی روبه‌رو شد و هیچ مسیر آسان یا حمایت مالی گسترده‌ای در اختیارش نبود.
بنابراین احتمالاً او بیش از بسیاری از رانندگان مستعد شکل‌گیری ذهنیت «من در برابر دنیا» بوده است.
وقتی برای رسیدن به فرمول یک مجبور باشید همه چیز را با مبارزه به دست آورید، این روحیه جنگندگی می‌تواند سلاح بسیار قدرتمندی باشد؛ اما به همان اندازه می‌تواند به‌سادگی به بخشی تثبیت‌شده از شخصیت کاری شما تبدیل شود.
با افزایش شکست‌های اوکون مقابل برمن در طول فصل ۲۰۲۵، او شروع کرد به مطرح کردن عمومی شکایت‌هایی درباره خودرو، به‌خصوص ترمزها.
در ابتدای فصل ۲۰۲۶، هاس تلاش گسترده‌ای انجام داد تا میان اوکون و تمام اعضای تیمی که در سمت او از گاراژ کار می‌کردند، هماهنگی و هم‌جهتی بیشتری ایجاد کند.
اما با گذشت فصل و زمانی که هاس به‌آرامی متوجه شد خودش نیز با مشکلات فنی عمیق‌تری دست‌وپنجه نرم می‌کند، تنش‌ها دوباره افزایش یافت.
در نهایت، تیم به این نتیجه رسید که اوکون در شرایط دشوار بیش از حد در داخل تیم حالت تقابلی پیدا می‌کند؛ همچنین تیم از زیر سؤال بردن مشخصات خودرو یا اختلاف عملکرد دو خودرو و صرف زمان برای مسیرهای اشتباه در تنظیمات خودرو ناراضی بود.
البته این مسئله تا حد زیادی به زاویه دید افراد بستگی دارد.
اوکون تقریباً مطمئناً معتقد است که صرفاً صریح و مستقیم بوده و وظیفه خود را برای تحت فشار قرار دادن تیم و کمک به پیشرفت آن انجام داده است؛ همان چیزی که از ابتدا از او خواسته شده بود.
از این زاویه، ممکن است او احساس کند هاس اکنون همان ویژگی‌ای را که در ابتدا از او می‌خواست، علیه خودش استفاده می‌کند.
چرا احیای کوتاه‌مدت عملکرد اوکون کافی نبود؟
اوکون تنها در مقاطعی از حضورش در هاس بهترین نسخه خودش را نشان داده است.
چند نتیجه بسیار خوب او در نخستین فصل، تحت تأثیر مشکل کلی او در تعیین خط قرار گرفت؛ مشکلی که در بخش پایانی فصل با ناهماهنگی و عملکرد متغیر خودرو هنگام فشار آوردن به ترمزها نیز همراه شد.
در سال جاری، اوکون فرصت کوتاهی را که هاس در مقطعی از فصل رقابتی‌تر بود از دست داد؛ دوره‌ای که تیم هنوز در میانه جدول جایگاه خوبی داشت و بعداً افت کرد.
این شرایط ترکیبی از اشتباهات شخصی، مانند اتفاق چین، و بدشانسی واقعی در زمان‌بندی خودروهای ایمنی بود.
همین مسئله باعث شده اختلاف امتیاز اوکون و برمن تصویر کاملاً دقیقی از عملکرد آنها ارائه نکند. برمن ۱۷ امتیاز از مجموع ۲۰ امتیاز خود را در دو مسابقه ابتدایی فصل به دست آورد.
از آن زمان، امتیازات ۷ بر ۳ به سود اوکون بوده است.
او همچنین عملکرد بهتری از چیزی داشته که برخی حاضرند به او اعتبار بدهند.
افت عملکرد هاس و افزایش مشکلات فنی خودروها، این بار در هر دو سمت گاراژ، باعث شده اوکون نتواند عملکردی کاملاً برجسته ارائه کند که بتواند با اتکا به آن شانس خود برای ماندن در تیم را افزایش دهد.
این مسئله باید تا حدی به‌عنوان عاملی در دفاع از اوکون در نظر گرفته شود.
برمن نیز گفته است این شرایط برای رانندگان «واقعاً چالش‌برانگیز» است، زیرا رفتار خودرو می‌تواند از یک پیست تا پیست دیگر کاملاً تغییر کند.
با این حال، حتی یک احیای کوتاه‌مدت نیز نتوانست سرنوشت اوکون را تغییر دهد.
عملکرد کلی و نگرش او پس از آنکه هاس به او اطلاع داد آینده‌اش در تیم در معرض خطر قرار دارد، بهتر شد.
اگر اوکون در بخش عمده ۱۸ ماه گذشته به‌طور مداوم در سطحی که از پایان تعطیلات تابستانی نشان داده عمل می‌کرد، هاس اکنون نگاه کاملاً متفاوتی به شرایط داشت.
در آن صورت، اوکون استدلال قدرتمندی برای حفظ صندلی خود داشت.
کوماتسو زمانی که اوکون در بهترین فرم خود قرار دارد، ارزش بسیار بالایی برای او قائل است و از نظر شخصی نیز او را دوست دارد. کوماتسو اوکون را زمانی که شرایط خوب و دوستانه باشد، فردی واقعاً خوب می‌داند.
مشکل این است که رابطه کاری آنها تحت فشار قرار گرفت و دوران حضور اوکون در هاس به چرخه‌ای از دوره‌های کوتاه پیشرفت مستمر و سپس بازگشت به عادت‌های قدیمی تبدیل شد.
باکو نمونه خوبی از این وضعیت است.
اوکون در تعیین خط سیزدهم شد، اما در مسابقه با سبقت از برمن به جایگاه هشتم رسید. با این حال، هاس از واکنش او به حذف شدن در Q2 راضی نبود.
اوکون در تلاش نخست خود مسئولیت اشتباهش را نپذیرفت و سپس در تلاش دوم، پس از ایجاد وقفه به دلیل پرچم زرد، واکنش مناسبی نشان نداد.
این در حالی بود که برمن نیز دقیقاً در همان شرایط از Q2 حذف شد، اما با وجود جوان‌تر و کم‌تجربه‌تر بودن، شرایط را بسیار بهتر مدیریت کرد.
اوکون همچنین بدون اطلاع تیم ترتیب حرکت دو خودرو را تغییر داد؛ اتفاقی که از نگاه هاس نشانه دیگری بود از اینکه او گاهی منافع شخصی خود را به منافع تیم ترجیح می‌دهد.
البته در این مقطع می‌توان این سؤال را هم مطرح کرد که اوکون می‌دانست در پایان فصل از تیم جدا خواهد شد؛ پس چرا باید تلاش بیشتری برای جلب رضایت هاس می‌کرد؟
عملکرد اوکون در مسابقه باکو بار دیگر کیفیت واقعی او و آنچه می‌تواند در بهترین شرایط برای تیم به ارمغان بیاورد را یادآوری کرد.
اما مشکل صرفاً این نبود که این عملکرد «خیلی دیر» اتفاق افتاده باشد؛ مسئله این بود که چنین عملکردی در مجموع دیر و به‌صورت مقطعی از راه رسید.
عامل مالی در درجه دوم اهمیت قرار داشت
بخش دیگری از گمانه‌زنی‌ها به وضعیت مالی هاس و ادعاهایی مربوط می‌شود که جین هاس، مالک تیم، به دلیل نیاز به حمایت مالی تجاری، رافا کامارا را ترجیح داده است.
با این حال، گفته می‌شود نقش مالک تیم بسیار محدودتر از این است.
او بیشتر تصمیمات کوماتسو را تأیید می‌کند یا زمانی که انتخاب بسیار نزدیکی وجود داشته باشد، حرف نهایی را می‌زند.
نشانه‌ای وجود ندارد که جین هاس شخصاً دستور این جابه‌جایی را داده باشد یا حتی مسیر آن را تعیین کرده باشد.
پس پول از کجا وارد این معادله شده است؟
بر اساس اطلاعات، کوماتسو پس از تعطیلات تابستانی به اوکون گفته بود که احتمال ماندنش در سال ۲۰۲۷ کم است، هرچند این موضوع به شکل قطعی با جمله «تو بیرون هستی» اعلام نشده بود.
هاس احساس می‌کرد با توجه به مجموع نتایج و سطح عملکردی که اوکون تا آن مقطع ارائه کرده بود، پرداخت دستمزدی که گفته می‌شود چند میلیون دلار در سال است، قابل توجیه نیست.
طبیعی است که این سؤال مطرح شود که چه میزان از این تصمیم صرفاً به این دلیل بوده که اوکون نتوانسته ارزش دستمزدش را برای هاس اثبات کند و چه میزان از آن به واقعیت تجاری هاس مربوط می‌شود؛ تیمی که پایین‌تر از سقف بودجه فعالیت می‌کند و به‌طور کلی منابع مالی محدودی دارد.
همچنین ممکن است اوکون این تصمیم را به این شکل برداشت کرده باشد که تیم حاضر نیست برای راننده‌ای با سابقه او هزینه کند؛ موضوعی که می‌تواند توضیحی برای اظهارات او درباره وجود عواملی «خارج از کنترلش» باشد.
مسائل مالی دست‌کم در انتخاب جانشین اوکون نیز عاملی ثانویه بوده است.
کوماتسو پذیرفته که اگر دو راننده از نظر عملکرد مورد انتظار در سطح برابری باشند، «ارتباطات یا پکیجی که همراه خود دارند اهمیت پیدا می‌کند.»
گفته می‌شود حضور کامارا می‌تواند مزایای تجاری از آمریکای جنوبی برای هاس به همراه داشته باشد که اوکون نمی‌تواند با آن رقابت کند.
اینکه کامارا همراه خود مزیت تجاری قابل توجهی دارد، بدون شک برای هاس مفید است؛ به‌خصوص به دلیل حامیان مالی شخصی او در برزیل، نه فراری.
با این حال، این پکیج در حد حمایتی نیست که اسپانسر اصلی هاس، یعنی تویوتا، می‌توانست برای قرار گرفتن راننده آزمایشی فعلی خود، ریو هیراکاکا، در این صندلی فراهم کند.
اگر هاس صرفاً مسائل مالی و بازاریابی را بر ملاحظات رقابتی ترجیح می‌داد، هیراکاکا انتخاب واضحی بود.
اما از ابتدا توافق شده بود که او تنها در صورتی انتخاب شود که در آزمون مقایسه‌ای نیز سریع‌ترین راننده باشد.
او این‌طور نشد.
تویوتا این موضوع را می‌داند و آن را پذیرفته است.
یک گزینه جایگزین برجسته
احتمال قرار گرفتن رافا کامارا در کنار الیور برمن، که مدت‌ها به‌عنوان یکی از رانندگان آینده فراری و یکی از شاگردان قدیمی این تیم شناخته می‌شود، باعث شده برخی مقایسه‌هایی با نحوه مدیریت ترکیب رانندگان دو تیم توسط ردبول مطرح کنند.
اما هاس تیمی تحت کنترل فراری نیست که صرفاً برای آزمایش رانندگان جوان این تیم فعالیت کند.
ارتباط با فراری دسترسی‌ها را آسان‌تر می‌کند و روند همکاری را تسهیل می‌کند، بنابراین بدون شک شرایط را برای حضور یک راننده فراری راحت‌تر می‌کند؛ اما هیچ الزام قراردادی وجود ندارد و فراری نمی‌تواند هاس را مجبور کند راننده‌ای را که نمی‌خواهد، به خدمت بگیرد.
از این نظر، احتمال اینکه هاس در نهایت یک ترکیب کاملاً فراری داشته باشد، از سوی منابع بیشتر «یک اتفاق» توصیف شده تا نتیجه یک برنامه از پیش تعیین‌شده.
اوکون نیز با توجه به حمایت فراری از برمن، سن کمتر و پتانسیل بالاتر او، و همچنین توانایی برمن در کنار آمدن با ناپایداری قسمت عقب خودرو، عملاً شانسی برای ماندن در تیم به جای او نداشت.
بنابراین با قطعی شدن ماندن برمن، اوکون باید در برابر گزینه‌های خارجی از صندلی خودش دفاع می‌کرد.
همزمان که این گزینه‌ها در ارزیابی‌های مختلف با خودروهای قبلی مورد آزمایش قرار گرفتند، هاس به این نتیجه رسید که چرا باید برای اوکون دستمزدی پرداخت کند برای کاری که از نظر تیم، فرد دیگری می‌تواند طی یک فصل انجام دهد و حتی احتمالاً بهتر انجام دهد؛ آن هم بدون مشکلات و حواشی‌ای که به نظر می‌رسید همراه راننده فعلی تیم است.
ظهور کامارا در نهایت تصمیم را قطعی کرد.
هاس او را در پیست پورتیمائو آزمایش کرد و از سرعت فوق‌العاده او در یک دور شگفت‌زده شد؛ عملکردی که در آن روز حتی برمن نیز با وجود اجرای کارهای مرجع، نتوانست با سرعت کامارا برابری کند.
این البته به معنای سریع‌تر بودن کامارا از برمن در مجموع نیست، اما نشان می‌دهد که کامارا در روز آزمون مقایسه‌ای، برجسته‌ترین عملکرد را ارائه کرده است.
هیراکاکا دومین گزینه سریع‌تر بود و لئوناردو فورنارولی، راننده جوان مک‌لارن، در شرایط پایدار عملکرد خوبی داشت، اما وقتی باد شدیدتر و شرایط دشوارتر شد، با مشکل مواجه شد.
این عملکرد را باید در کنار نگرش حرفه‌ای و متمرکز کامارا در تمام طول آزمون قرار داد.
در نهایت، برای هاس تصمیم‌گیری درباره جانشین اوکون آسان شد؛ به‌خصوص پس از آنکه تیم به این نتیجه رسیده بود که دوران همکاری با اوکون باید به پایان برسد.