فدراسیون بین‌المللی اتومبیل‌رانی (FIA) مجموعه‌ای از قوانین سخت‌گیرانه را برای فصل ۲۰۲۷ فرمول یک تصویب کرده است که هدف آن جلوگیری از دور زدن سقف بودجه توسط تیم‌هاست. بر اساس این مقررات، کارکنان فرمول یک دیگر اجازه نخواهند داشت در یک فضای اداری مشترک با کارکنان بخش‌های غیرمرتبط با فرمول یک کار کنند یا فعالیت‌های اصلی شغلی خود را در فضاهای عمومی کارخانه، مانند سالن غذاخوری، انجام دهند.
این مقررات جدید که در نشست این هفته شورای جهانی ورزش‌های موتوری FIA تصویب شده‌اند، مجموعه‌ای از محدودیت‌های گسترده را برای جداسازی کارکنان، سامانه‌های فناوری اطلاعات و جریان انتقال اطلاعات میان بخش فرمول یک و سایر فعالیت‌های تجاری تیم‌ها تعیین می‌کنند.
چرا FIA به دنبال سخت‌گیری بیشتر است؟
سال‌هاست این نگرانی وجود دارد که برخی تیم‌های فرمول یک از کارکنان بخش‌های غیرمرتبط با مسابقات برای کمک به توسعه خودروهای خود استفاده کنند، بدون آنکه هزینه این فعالیت‌ها به‌طور کامل در سقف بودجه فرمول یک محاسبه شود.
یکی از روش‌های احتمالی مورد بحث، استفاده از بخش‌های ویژه توسعه فناوری در داخل سازمان تیم‌هاست؛ بخش‌هایی که روی پروژه‌هایی خارج از فرمول یک، مانند قایق‌های تفریحی، فناوری‌های پیشرفته و دوچرخه‌سواری کار می‌کنند.
بسیاری از تیم‌های مطرح فرمول یک چنین بخش‌هایی دارند. ردبول با مجموعه Advanced Technologies، مرسدس با Applied Science، استون مارتین با Performance Technologies و فراری با پروژه‌های فناوری خود، از جمله ساخت قایق تفریحی جدید Hypersail، در این حوزه فعالیت می‌کنند. مک‌لارن نیز پیش‌تر بخشی با نام Applied Science داشت که به یک گروه سرمایه‌گذاری خصوصی فروخته شد.
هیچ‌گاه به‌طور قطعی ثابت نشده است که این بخش‌ها برای دور زدن قوانین سقف بودجه مورد استفاده قرار گرفته‌اند؛ بااین‌حال، نگرانی‌هایی وجود داشته که کارکنان این مجموعه‌ها بتوانند حقوق خود را خارج از سقف بودجه دریافت کنند، درحالی‌که دانش و تخصص آن‌ها همچنان برای بهبود خودروهای فرمول یک به کار گرفته شود.
تلاش‌های قبلی FIA برای بستن راه‌های فرار از قانون
FIA طی سال‌های گذشته چندین بار برای جلوگیری از چنین سوءاستفاده‌هایی مقررات خود را تغییر داده است.
در سال ۲۰۲۳، دستورالعمل فنی مشهور TD45 معرفی شد. بر اساس آن، هرگونه مالکیت فکری یا فناوری که از بخش‌های دیگر یک مجموعه به تیم فرمول یک منتقل می‌شد، باید به‌طور کامل در محاسبات سقف بودجه لحاظ می‌شد.
در مرحله بعد، FIA راه دیگری را نیز مسدود کرد: تیم‌ها دیگر نمی‌توانستند برای کارکنانی که ظاهراً بین بخش فرمول یک و پروژه‌های ویژه تقسیم وظیفه داشتند، تنها بخشی از حقوق را در سقف بودجه منظور کنند.
قانون‌گذار برای جلوگیری از کم‌برآورد کردن میزان فعالیت کارکنان در بخش مسابقه‌ای، مقرر کرد که اگر فردی حتی بخشی از کار خود را برای تیم فرمول یک انجام دهد، تمام حقوق او باید در سقف بودجه همان تیم محاسبه شود.
با وجود این تغییرات، FIA همچنان اطمینان نداشت که تمام راه‌های احتمالی استفاده از کارکنان بخش‌های غیرمرتبط برای کمک به تیم مسابقه‌ای مسدود شده‌اند. به همین دلیل، برای سال ۲۰۲۷ یک بخش ۱۲ صفحه‌ای جدید به مقررات عملیاتی فرمول یک اضافه شده است.
جداسازی فیزیکی کارخانه‌ها و دفاتر کاری
یکی از مهم‌ترین تغییرات، الزام تیم‌ها به تقسیم فیزیکی کارخانه‌های خود به مناطق مجزا است. در این ساختار، برخی مناطق فقط برای کارکنان فرمول یک قابل دسترسی خواهند بود و مناطق دیگر به کارکنان بخش‌های غیرمرتبط اختصاص پیدا می‌کنند.
دسترسی به این مناطق باید از طریق سامانه‌های الکترونیکی کنترل شود و تیم‌ها موظف‌اند گزارش کامل ورود و خروج افراد را به مدت سه سال نگهداری کنند تا FIA بتواند در صورت لزوم آن‌ها را بررسی کند.
همچنین، کارکنان فرمول یک و کارکنان بخش‌های غیرمرتبط دیگر اجازه نخواهند داشت از یک فضای اداری مشترک استفاده کنند.
برخی امکانات فنی مانند تونل باد، شبیه‌سازها و دستگاه‌های آزمایش موتور یا دینامومتر ممکن است همچنان در اختیار هر دو بخش باشند، اما تحت عنوان «مناطق مشترک محدودشده» تعریف خواهند شد.
در این فضاها، کارکنان دو گروه نمی‌توانند هم‌زمان حضور داشته باشند و انتقال اطلاعات میان آن‌ها نیز ممنوع خواهد بود.
فضاهای عمومی مانند سالن‌های غذاخوری، راهروها، بخش‌های رفاهی و پارکینگ‌ها می‌توانند همچنان مشترک باشند؛ اما کارکنان اجازه ندارند فعالیت اصلی شغلی خود را در این مکان‌ها انجام دهند.
محدودیت کامل بر سامانه‌های فناوری اطلاعات
قوانین جدید فقط به فضای فیزیکی محدود نمی‌شوند. سامانه‌های فناوری اطلاعات مورد استفاده کارکنان فرمول یک و بخش‌های غیرمرتبط نیز باید کاملاً از یکدیگر جدا باشند.
این جداسازی شامل دسترسی به سامانه‌های کاری و اطلاعات دیجیتال می‌شود؛ به‌گونه‌ای که کارکنان هر بخش نتوانند به اطلاعات و سیستم‌های بخش دیگر دسترسی داشته باشند.
تیم‌ها همچنین اجازه ندارند با استفاده از پیام‌رسان‌ها، حافظه‌های خارجی، قراردادهای صوری یا تغییرات ظاهری در محل خدمت کارکنان، محدودیت‌های جدید را دور بزنند.
انتقال دانش از بخش فرمول یک به بخش‌های غیرمرتبط، در شرایط محدودی ممکن است مجاز باشد؛ اما انتقال اطلاعات در جهت مخالف، یعنی از بخش‌های غیرمرتبط به تیم فرمول یک، تحت هیچ شرایطی اجازه داده نخواهد شد.
هدف این بند آن است که تیم‌ها نتوانند از دانش و پیشرفت‌های حاصل‌شده در پروژه‌های خارج از فرمول یک برای بهبود خودروهای مسابقه‌ای خود استفاده کنند، مگر در چارچوبی که مقررات اجازه می‌دهد.
قوانین سخت‌گیرانه برای جابه‌جایی کارکنان
یکی از بخش‌های مهم مقررات جدید، محدودیت جابه‌جایی کارکنان میان بخش فرمول یک و سایر فعالیت‌های یک مجموعه است.
اگر یکی از کارکنان بخش غیرمرتبط قرار باشد به تیم فرمول یک منتقل شود، باید یک دوره سه‌ماهه فاصله یا «دوره سردشدن» را پشت سر بگذارد. در طول این دوره، فرد اجازه انجام هیچ‌گونه فعالیت مرتبط یا غیرمرتبط با فرمول یک را نخواهد داشت و نباید به سامانه‌های فناوری اطلاعات محدودشده دسترسی داشته باشد.
پس از استخدام در بخش فرمول یک نیز قرارداد جدید او باید تصریح کند که برای ۱۲ ماه آینده، به‌طور انحصاری روی فعالیت‌های مرتبط با فرمول یک کار خواهد کرد.
انتقال کارکنان از تیم فرمول یک به بخش پروژه‌های ویژه نیز مقررات خاص خود را دارد. در این حالت، فرد باید قرارداد جدیدی امضا کند و تمام مجوزهای فناوری اطلاعات او تغییر یابد. حتی نشانی ایمیل کاری جدید باید پیش از انتقال رسمی، از پایان روز کاری قبل از جابه‌جایی، فعال باشد.
این کارکنان نیز باید متعهد شوند که طی ۱۲ ماه پس از انتقال، فقط روی فعالیت‌های غیرمرتبط با فرمول یک کار کنند.
نکته مهم‌تر اینکه حتی با رعایت تمام این شرایط، حقوق فردی که از تیم فرمول یک به بخش دیگری منتقل می‌شود، همچنان باید در محاسبات سقف بودجه همان سال لحاظ شود.
مقاومت برخی تیم‌ها در برابر مقررات جدید
مقررات تازه قرار است هرگونه تلاش برای جابه‌جایی صوری کارکنان با هدف انتقال دانش به تیم مسابقه‌ای و خارج نگه‌داشتن بخشی از هزینه حقوق از سقف بودجه را دشوار کند.
رسانه ها گزارش داده اند که سخت‌گیری این قوانین با مقاومت چند تیم مواجه شده، اما FIA برای اجرایی کردن تغییرات مصمم بوده است.
منابع نزدیک به نهاد حاکم بر فرمول یک معتقدند دامنه این مقررات به اندازه‌ای گسترده است که برخی تیم‌ها برای رعایت کامل آن‌ها ناچار خواهند شد شیوه فعلی سازمان‌دهی و مدیریت فعالیت‌های خود را تغییر دهند.
با اجرای این قوانین از فصل ۲۰۲۷، تیم‌ها باید نه‌تنها هزینه‌های خود را دقیق‌تر ثبت کنند، بلکه ساختار کارخانه‌ها، قراردادهای کاری، دسترسی‌های دیجیتال و نحوه جابه‌جایی کارکنان را نیز مطابق الزامات جدید تنظیم کنند.
جدول خلاصه خبر
| موضوع | جزئیات |
|---|---|
| نهاد تصویب‌کننده | فدراسیون بین‌المللی اتومبیل‌رانی (FIA) |
| زمان اجرای مقررات | فصل ۲۰۲۷ فرمول یک |
| هدف اصلی | جلوگیری از دور زدن سقف بودجه با استفاده از کارکنان بخش‌های غیرمرتبط |
| مقررات جدید | افزودن یک بخش ۱۲ صفحه‌ای به مقررات عملیاتی فرمول یک |
| جداسازی کارخانه‌ها | ایجاد مناطق مجزا برای کارکنان فرمول یک و سایر بخش‌ها |
| ثبت ورود و خروج | نگهداری سوابق دسترسی الکترونیکی به مدت سه سال |
| دفاتر و فضاهای کاری | ممنوعیت کار در دفاتر مشترک و انجام فعالیت اصلی در فضاهای عمومی |
| جداسازی فناوری اطلاعات | ممنوعیت دسترسی متقابل کارکنان دو بخش به سامانه‌های یکدیگر |
| انتقال کارکنان به فرمول یک | سه ماه دوره سردشدن و سپس ۱۲ ماه فعالیت انحصاری در فرمول یک |
| انتقال کارکنان از فرمول یک | قرارداد و دسترسی‌های جدید، ۱۲ ماه فعالیت غیرمرتبط و احتساب حقوق در سقف بودجه همان سال |
| واکنش تیم‌ها | گزارش شده که چند تیم با سخت‌گیری مقررات مخالفت کرده‌اند |
| پیامد احتمالی | تغییر ساختار سازمانی، قراردادهای کاری و فرایندهای داخلی برخی تیم‌ها |