پیر گسلی با کسب پلپوزیشن در گرندپری ایتالیا، یکی از بزرگترین شگفتیهای چند سال اخیر فرمول یک را رقم زد.
در واقع، طی یک دهه گذشته تنها دو راننده خارج از چهار تیم بزرگ فعلی یعنی مرسدس، مکلارن، فراری و ردبول موفق شدهاند پلپوزیشن به دست آورند.
یکی از آنها کوین مگنوسن بود که در گرندپری برزیل ۲۰۲۲ با تیم هاس در تعیین خط اسپرینت به پلپوزیشن رسید. دیگری لنس استرول بود که در تعیین خط گرندپری ترکیه ۲۰۲۰ با تیم ریسینگ پوینت سریعترین زمان را ثبت کرد.
البته هر دوی این اتفاقها تحت تأثیر شرایط غیرعادی رخ دادند و سطحی از غیرقابلپیشبینی بودن را به همراه داشتند.
در مورد مگنوسن، شرایط جوی نقش اصلی را ایفا کرد. بارش شدید باران در پایان جلسه باعث شد زمان زودهنگام او در Q3 اسپرینت دیگر قابل شکستن نباشد.
برای استرول نیز سطح بسیار لغزنده پیست استانبول یک شرایط ویژه ایجاد کرده بود و ریسینگ پوینت توانست بهتر از سایر تیمها با آن کنار بیاید.
اما موفقیت گسلی در مونزا متفاوت بود؛ زیرا او در شرایط کاملاً عادی و خشک و صرفاً بر اساس عملکرد خودش به پلپوزیشن رسید.
فاصله عملکردی میان رانندگان بسیار کم بود و برای ثبت یک دور تعیین خط عالی، اجرای بینقص و همچنین قرارگیری درست روی پیست اهمیت زیادی داشت؛ دو عاملی که آلپین در هر دو مورد عملکرد فوقالعادهای داشت، در حالی که تیمهای بزرگ هرکدام به دلایل مختلف اشتباه کردند.
البته شکست دادن تیمهای مدعی در یک آخرهفته معمولی فرمول یک کاملاً بیسابقه نیست. برای مثال، فلیپه ماسا در گرندپری اتریش ۲۰۱۴ و پاستور مالدونادو در گرندپری اسپانیا ۲۰۱۲ با ویلیامز موفق به کسب پلپوزیشن شدند.
اما چنین اتفاقهایی بهشدت نادر شدهاند.
اگر تاریخ فرمول یک را بررسی کنیم، میبینیم چنین نتایج غیرمنتظرهای تقریباً بهطور کامل از بین رفتهاند.
آخرین پلپوزیشن های تیمهای خارج از «چهار تیم بزرگ»
| راننده | تیم | سال | گرندپری | جایگاه تیم در جدول سازندگان |
|---|---|---|---|---|
| پیر گسلی | آلپین | ۲۰۲۶ | ایتالیا | ششم |
| کوین مگنوسن | هاس | ۲۰۲۲ | برزیل | هشتم* |
| لنس استرول | ریسینگ پوینت | ۲۰۲۰ | ترکیه | چهارم* |
| فلیپه ماسا | ویلیامز | ۲۰۱۴ | اتریش | سوم |
| پاستور مالدونادو | ویلیامز | ۲۰۱۲ | اسپانیا | هشتم |
| نیکو هولکنبرگ | ویلیامز | ۲۰۱۰ | برزیل | ششم* |
| جانکارلو فیزیکلا | فورس ایندیا | ۲۰۰۹ | بلژیک | نهم |
| فرناندو آلونسو | رنو | ۲۰۰۹ | مجارستان | هشتم |
| یارنو ترولی | تویوتا | ۲۰۰۹ | بحرین | پنجم |
| سباستین فتل | تورو روسو | ۲۰۰۸ | ایتالیا | ششم* |
| رابرت کوبیتسا | بیامو سائوبر | ۲۰۰۸ | بحرین | سوم |
* این پلپوزیشنها تحت تأثیر شرایط غیرعادی مانند باران یا سطح غیرمعمول پیست به دست آمدند.
واقعیت مثل یک «مشت به صورت» بود
آلپین با اجرای بینقص و گرفتن اسلیپاستریم (Tow) موردنیاز، روز فوقالعادهای را تجربه کرد؛ اما استیو نیلسن، مدیرعامل آلپین، معتقد است عملکرد تیم در مسابقه، جایی که گسلی هفتم و فرانکو کولاپینتو نهم شدند، تصویر واقعیتری از سرعت این خودرو ارائه میدهد.
نیلسن اعتراف کرد که شبیهسازیهای تیم پیش از تعیین خط نشان میدادند آلپین در بهترین حالت میتواند خود را به انتهای Q3 برساند.
او گفت:
«ما فقط کمی بالاتر از خط صعود به Q3 بودیم. فکر میکنم در تعیین خط کمی خوششانس بودیم که هیچ اشتباهی نکردیم.»
او ادامه داد:
«اسلیپاستریمهای خوبی گرفتیم، رانندهها اشتباه نکردند، بیش از حد به خودرو فشار نیاوردند و بهترین دور ممکن را کنار هم گذاشتیم.»
«ما نهایت توان خودرو را استخراج کردیم. و صادقانه بگویم، دیگران این کار را انجام ندادند و همین برای رسیدن ما به پلپوزیشن کافی بود.»
آلپین طبیعتاً امیدوار بود که با توجه به اهمیت جایگاه شروع مسابقه در فرمول یک، آغاز مسابقه از ردیف اول بتواند در روز یکشنبه فرصت دستیابی به نتیجهای بزرگ را برای تیم ایجاد کند.
اما در فرمول یک، همانطور که نیلسن میگوید، واقعیت زمانی خودش را نشان میدهد که بخواهید یک پلپوزیشن غیرمنتظره را به یک نتیجه خوب در مسابقه تبدیل کنید.
او درباره سرعت واقعی تیم در مسابقه گفت:
«در مسابقه، این همان سرعت واقعی ماست. دوباره به صدر میانه جدول برگشتیم که فوقالعاده است. اما هنوز با چهار تیم برتر فاصله داریم؛ همان جایی که میخواهیم به آن برسیم.»
شکاف ناشی از سقف بودجه
بازگشت آلپین به جایگاه واقعی خود و قرار گرفتن دوباره پشت سر چهار تیم برتر تا پایان مسابقه، نشان میدهد که در فرمول یک امروز یک شکاف مشخص میان دو گروه از تیمها وجود دارد.
بسیاری از افراد حاضر در پادوک معتقدند این شکاف و اینکه حتی پس از یک تغییر بزرگ در قوانین نیز همچنان پابرجا مانده، تا حد زیادی نتیجه سقف بودجه (Cost Cap) است.
سقف بودجه که از سال ۲۰۲۱ اجرا شد، نقش بسیار مهمی در بهبود وضعیت کلی فرمول یک داشته است. تیمها بهجای اینکه دائماً برای زنده ماندن بجنگند، اکنون میتوانند به کسبوکارهای سودآور تبدیل شوند.
اما نکته جالب این است که سقف بودجه نتوانسته اختلاف عملکردی میان تیمها را آنطور که انتظار میرفت از بین ببرد.
درست است که تیمهای بزرگ دیگر نمیتوانند پول بیشتری خرج کنند تا برتری خود را افزایش دهند، اما این به آن معنا نیست که تیمهای کوچکتر نیز منابع و آزادی مالی لازم برای جبران فاصله را پیدا کردهاند.
جیمز وولز، مدیر تیم ویلیامز، معتقد است برتریهایی که تیمهای قدیمیتر در زمینه زیرساخت و ساختار خود ایجاد کردهاند، اکنون تا حد زیادی تثبیت شدهاند؛ زیرا سقف بودجه اجازه نمیدهد تیمهای عقبتر با سرعت کافی برای جبران این فاصله هزینه کنند.
وولز اخیراً درباره سقف بودجه گفت:
«بهترین تصمیمی بود که در این ورزش گرفتیم، واقعاً همینطور است.»
اما به گفته او، سقف بودجه یک اثر جانبی نیز داشته است:
«در عین حال، هر برتری یا اختلافی را که تیمها پیش از آن ایجاد کرده بودند، تثبیت کرد.»
او ادامه داد:
«برای من تعجبآور نیست که امروز چهار تیم برتر و بقیه را داریم. بیایید صادق باشیم.»
از نگاه وولز، این مسئله بیشتر به چیزی مربوط میشود که تیمها سالها قبل ساختهاند؛ از ساختار سازمانی و نحوه یادگیری گرفته تا تولید خارج از کارخانه و تأمینکنندگانی که با آنها همکاری میکنند.
او گفت:
«اینها نتیجه ۱۰ سال سرمایهگذاری در سطح درست هستند، نه یکی دو سال تلاش برای جبران فاصله.»
سقف بودجه از یک طرف کمک کرده تیمها مانند یک کسبوکار واقعی فعالیت کنند، اما از طرف دیگر تیمهایی مانند ویلیامز مجبورند بخش قابل توجهی از منابع خود را صرف برطرف کردن مشکلات پایهای کنند؛ مشکلاتی که تیمهای بزرگتر مدتهاست از آنها عبور کردهاند.
مسیر آلپین برای رسیدن به جمع مدعیان
نیلسن معتقد است مسیر موفقیت آلپین تنها به طراحی یک خودرو بهتر محدود نمیشود.
این تیم باید در کارخانه نیز کارآمدتر شود تا بتواند از هر واحد بودجه، بیشترین عملکرد ممکن را استخراج کند.
او گفت:
«اگر بخواهم به وضعیت خودمان نگاه کنم، چون متأسفانه نمیتوانم داخل گاردان دیگران را ببینم، جایی که باید خیلی بهتر شویم، کارایی داخلی است؛ اینکه بیشترین استفاده ممکن را از بودجهای که در اختیار داریم ببریم.»
او اضافه کرد:
«شاید باید کمی هوشمندانهتر از منابعمان استفاده کنیم و قوانین را بهتر به کار بگیریم. فکر میکنم اگر این کار را انجام دهیم، فرصتهای بزرگی برای پیشرفت داریم.»
آلپین با تیمی که سال گذشته در انتهای جدول قهرمانی قرار گرفت، فاصله زیادی دارد و عملکرد این تیم در مونزا نشان داد که هنوز هم میتواند در برخی روزها نظم موجود در فرمول یک را به هم بزند و تیمهای بزرگ را تحت فشار قرار دهد.
اما برای آلپین و هر تیم دیگری که خارج از جمع چهار تیم برتر قرار دارد، راه بسیار طولانیای باقی مانده تا چنین شگفتیهایی از یک اتفاق نادر به یک پدیده معمول تبدیل شوند.